Urząd Transportu Kolejowego organizuje, koordynuje i przeprowadza:

- w zakresie kontroli regulacji rynku kolejowego:

1) okresowe kontrole przewoźników kolejowych w ramach nadzoru w zakresie przestrzegania warunków określonych w udzielonych licencjach,

2) doraźne kontrole spełniania przez przewoźników kolejowych wymaganych przepisami warunków dostępu do linii kolejowych,

- w zakresie kontroli bezpieczeństwa ruchu kolejowego:

1) kontrole dotyczące zasad eksploatacji i utrzymania linii kolejowych i pojazdów kolejowych w zakresie:

a)warunków technicznych jakim powinny odpowiadac linie kolejowe i bocznice kolejowe wraz z urządzeniami towarzyszącymi , służącymi do prowadzenia ruchu kolejowego oraz ich utrzymania ,

b) zasad , warunków i organizacji prowadzenia ruchu na liniach kolejowych,

c) warunków technicznych eksploatacji pojazdów kolejowych

2) kontrole wymaganych kwalifikacji i warunków jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu na liniach kolejowych oraz prowadzący pojazdy kolejowe,

3) kontrole realizacji przepisów w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, bezpiecznego przewozu osób i rzeczy oraz ochrony środowiska przez zarządców infrastruktury, przewoźników posiadających licencje na wykonywanie przewozów kolejowych lub udostępnianie pojazdów kolejowych oraz przez użytkowników bocznic kolejowych,

4) kontrole spełniania przez podmioty zasad bezpieczeństwa przewozu koleją

towarów niebezpiecznych,

5) kontrole spełniania wymagań przez ciśnieniowe urządzenia transportowe,

6) kontrole realizacji wniosków wynikających z analizy przyczyn katastrof kolejowych,

7) kontrole podmiotów prowadzących kursy na doradców do spraw przewozu koleją towarów niebezpiecznych,

- w zakresie kontroli wyrobów:

1) kontrole typów budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typów pojazdów kolejowych w zakresie ich zgodności z typem, na który wydano świadectwo dopuszczenia do eksploatacji,

2) kontrole wyrobów wprowadzonych do stosowania w kolejnictwie w oparciu o przepis art. 10 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisy ustawy o ocenie zgodności,

3) kontrole podsystemów lub składników interoperacyjności w zakresie spełniania przez nie zasadniczych wymagań dotyczących interoperacyjności kolei.